Diyarbakır’daki Veliler İçin Rehber: Anaokuluna İlk Adım ve

• Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
  Etrafına bakar (2 ay)
      Yüksek sesle güler (3 – 5 ay)
      Baş hareketlerini kontrol eder (4 ay)
      Ellerini/ ayaklarını fark eder ve onlarla oynar (3 – 5 ay)
      Yuvarlanır (4 – 6 ay)
      Desteksiz oturur (6 – 8 ay)
      Biberonu tutar (6 – 8 ay)
      Emekler (6 – 8 ay)
      Destek almadan yürür
      Yetişkinlerin yüz ifadelerini taklit eder
      Uzanır ve kavrar
      Nesneleri ağzına götürür
      Parmaklarını kullanarak nesneleri kaldırır   
      Düşen oyuncakları kaldırır
      Dişler gözükür (6 – 12 ay)

Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
Kendiliğinden güler
Annesini fark eder
Yabancıları fark etmeye başlar
Kendi kendine oynar     
Oyuncaklarıyla konuşurcasına sesler çıkarır
Hareketleri taklit eder
Ce-e oyununa ve diğer oyunlara katılır       
Yalnız kaldığında ağlayabilir

• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
      Değişik seslere karşılık verirKarşılaştığı şeyleri uzun süre      inceler                    
      Bir nesne saklandığında fark eder      
      Etrafındakileri merak etmeye      başlar           
      “Hayır”ın ne olduğunu öğrenir
      Nesneleri gözleriyle takip eder
      Diğer insanları taklit eder
      Nesneleri kutuya koyabilir ya da kutudan çıkarabilir

Duygusal Gelişim
Gülümser
Oyuncaklarla eğlenir ve mutlu olur    
Acıktığı, üşüdüğü, altını ıslattığı ya da acı duyduğunda farklı ağlar              
Vücut hareketlerini kullanarak korkusunu belli eder
Bağımlılık gösterir         
Kızdığı zaman bunu belli etmeye başlar

• Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
  Dişler çıkmaya devam eder     
      Tek başına ayakta iyi durabilir
      Yardım almadan yürür
      Oyuncakları sürükleyip geri çekebilir
      Sandalyede oturabilir    
      Müziğe göre hareket eder       
      Topa vurup ileri atabilir
      Küpleri üstüste koyabilir
      Kaşık kullanır, yiyecekleri çiğner
      Kitap sayfalarını çevirir
      Zıplayabilr
      Bardak tutabilir   
      Dolap ve kapıları açabilir
      Kolunu kullanarak şekiller çizer
      Tuvaletini tutmaya başlar
• Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
  Aynada kendini fark eder
  Kendi ismi söylendiğinde anlar ve yanıt verir
  Oyun başlatabilir
  Yetişkinleri taklit eder   
  Oyuncakların toplanmasına yardım eder
  Vücudunu tanımaya başlar
  Akranlarıyla oynamaya ilgi duyar, onlarla eğlenir
  Sahip olma algısı gelişir
• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
  Kelimeler mimiklerine eşlik      eder       
      Basit komutları yanıtlar
      Kelimeleri bir araya getirmeye başlar
      Ritimli seslerle eğlenir
      Aynı hikayeleri, tekrar tekrar dinlemekten hoşlanır
      Parçaları ayırıp, tekrar birleştirir      
      Saklanan nesneleri arar
      Zihin gelişimi belirtileri      gösterir        
      Deneme yanılma yöntemiyle problemleri çözer
• Duygusal Gelişim
  Utangaçlık göstermeye, suçluluk duymaya başlar  
  Hayal kırıklığı gösterir
  Farklı ruh halleri gösterebilir   
  Direnç ve kaçma eğilimi gösterebilir
  Mizah yeteneği gelişir    
  Olumsuz davranabilir, “hayır” diyebilir       
  Güler, mutluluk gösterir

• Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
  Dökmeden kaşık kullanır
      Kapıları açar        
      Ceketini giyer      
      Ellerini yıkayıp kurular
      Makasla kesmeye başlar
      Sürekli tek el kullanır     
      Koşar, atlar, tırmanır    
      Tek ayak üzerinde durur
      Ayak parmaklarının ucunda yürür      
      İleriye doğru topa vurur
      Üç tekerlekli bisiklet sürer
      Müziğe uygun adım atar
• Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
  İsteklerini belirtmek ve öğretmenin dikkatini çekmek için kelimeleri kullanır
  Önce yakınındakilerle daha sonra diğerleriyle oynamaya başlar. (2 – 3 kişilik gruplarla)
  Diğer çocukları izler      
  Grup aktivitelerine katılır
  Cinsiyet kimliğini fark eder
  Yardımseverdir
  Bağımsızlık gösterir       
  Hayali arkadaşlar edinebilir      
• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
      İhtiyaçlarını belirtmek için kelimeleri      kullanır       
      Cümle kurar, “evet/ hayır” şeklinde cevap      verir                      
      Sayı saymaya başlar
      Komutları takip eder ve yanıtlar       
      Benzer nesneleri eşleştirir       
      Kitaplarla eğlenir
      Kendisi ve diğerleri arasındaki farkları fark eder
      Dikkat süresi uzar
      Dünyayı keşfeder, meraklıdır, soru sorar
      Kimin, ne yaptığını anlatabilir
      Büyüklüğe göre halka yapar     
      2-3 parçalık yap-boz yapabilir
      İsim ve soyadı söyler     
      “Ne” ve “nasıl” gibi sorular sorar
      Tuvalet eğitimine ilgi gösterir
• Duygusal Gelişim
  Korku ve endişe duyabilir
  Kasıtlı yalan başlayabilir (3 yaş civarı)
  Gururlu olabilir
  Duygularını belirtir, sempati ve ilgi gösterir
  Duyguları incinebilir      
  Duygularını yüz ifadeleri ile gösterir  
  Huysuzluk gösterebilir

• Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
  Daireleri kopyalar
      Taş, kağıt, makas      oynar          
      Bir şeyler oluşturmaya başlar
      Engellerin etrafında koşar       
      Çizgi üzerinde yürür      
      Tek ayak üzerinde dengede durmaya çalışır
      Üç tekerli bisikletin pedalını çevirir   
      Topu ellerinin üzerinden fırlatır
      İki ayağıyla zıplar
      Elbiselerinin fermuarını/düğmesini kullanmaya      başlar     

Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
İsimleri söyler      
Oyuna diğerlerinin yanında devam edebilir ya da oyuna katılır
Paylaşır, sıra kavramını öğrenir (bunda zorlanabilir)
Diğerlerini tanımlar
Şarkı söyler
Sorumluluk alır / kendini kontrol eder
Rol yapmaya başlar        

• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
  Problemleri      çözebilir              
      Dikkatli dinler      
      Basit yönlendirmeleri uygular
      Görevlerini tamamlar    
      Kendini sözlü olarak ifade edebilir    
      Büyüklükleri karşılaştırır
      Sayı sayar  
      Renkleri fark eder ve eşleştirir
      Resim çizer ve bunu yetişkinlere açıklar
      “Niçin” sorusunu sorar
      Adını ve yaşını bilir       
      Kısa süreli dikkat sahibidir      
      Nesneleri gruplandırabilir
      Cümlelerle konuşur       
      Zaman kavramını anlamaya başlar    
      Kendisini “ben”, “bana” şeklinde ifade eder
      Anlaşılabilir konuşur, cümleleri kullanır

Duygusal Gelişim
Özgüveni gelişir
Duygularını doğru şekilde ifade eder
Yapıcı eleştirileri kabul eder    
Mizah yeteneği gelişir    
Mutsuz olduğunda emekleme ve parmak emme davranışlarına geri dönebilir 

Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
    Çizer, resim yapar, makas kullanır    
    İç ve dış kıyafetlerini yardım almadan giyer
    Basamakları yardım almadan çıkar    
    Banyoda kendine güvenir
    Topa vurur, ileri atar, sektirir ve yakalar
    Koşar, atlar, zıplar
    Gözü ve eli uyumlu çalışır

Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
Diğerleriyle oynar ve etkileşimde bulunur   
Gerçeğe benzer detayları olan oyunlar oynar
Cinsiyet farklılıklarına ilgi duyar
Yeni şeyler dener
Grup aktivitelerine katılımı iyidir
Diğerleriyle iyi anlaşır
Masa kurallarına uyar    
Başkalarının eşyasına saygı duyar
Küçük karmaşıklıkları çözebilir
Otoriteyi kabul eder       

• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
  Sayıları rahatça sayar    
      Harflere ve seslere ilgilidir
      Okuma becerileri gelişmeye başlar
      İyi bir dinleyicidir
      Talimatlara uyar
      Karar verir ve seçim yapar
      Çaba ve başarı arasındaki ilişkiyi fark eder
      Bir görevi dikkati dağılmadan tamamlar
      Bağımsızca çalışır, yardım isteyebilir
      Olanları doğru anlamak için çabalar
      Öğrenmeyi sever

Duygusal Gelişim
Tanıdıklarından uzakta güvende hisseder
Hatalarını kabul eder     
Bireysel düşünce ve duygularını ifade eder  
Ebeveynlerini kolayca ayırt eder
Özgüveni gelişir
Korku ve kızgınlığını kontrol etmeyi öğrenir

• Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
      Kişisel ihtiyaçlarını karşılar (ayakkabılarını bağlar, düğmelerini      ilikler)
      Vücut parçalarını kontrol eder
      Kesme işlemini düzgün yapar  
      Kalem ve makası doğru kullanır
      Sağ ve sol eliyle kolayca kavrar fakatsağını ve solunu karıştırır
      Hareketleri düzgündür
      Geriye doğru yürüyebilir
      Hoplar, zıplar
      Sağ ya da sol el kullanma oluşur
      Yapıştırıcıyı kolayca ve doğru kullanır

Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
Kendi arkadaşını seçer, bu akranı olabilir
Yarış ve basit masa oyunları oynar
Grup oyunlarına katılır, rol alır, seçim yapar
Oyunda adalet ister
Akranlarıyla ve yetişkinlerle etkileşim içindedir
Özel eşyalara ve diğerlerine saygılıdır
Liderlik özelliği oluşur   
Akranlarını takip eder    
Paylaşımcıdır, sırasını bekler    

• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
      Fikirlerini tam ve karmaşık cümlelerle belirtir
      Resimleri kullanarak düşüncelerini gösterir
      Fikirlerini çizimler, harf benzeri şekiller ve uydurma ifadeler kullanarak      kaydeder
      Harfleri ve bazı kelimeleri fark eder
      Rakamları fark eder
      Şekilleri algılar     
      Ardışık örüntüleri anlar
      Benzerlikleri anlar
      Kategorileri anlar
      Karşılaştırma yapar, belli bir düzene göre sıralama yapar
      Kafiyeli kelimeleri anlar
      Yer yön ifadelerini anlar

Duygusal Gelişim
Öz kontrolünü sağlar     
Ebeveynlerinden ayrı kalabilir
Büyük gruplarda rahat hareket eder  
Görüş birliği yapar
Anlaşmazlıkları sözel olarak çözer
Düzeltmeleri ve önerileri iyi karşılar

Fiziksel      büyüme / Motor gelişim
    Büyüme hızı yavaşlar ancak ani büyüme gözükebilir
    Takım sporlarıyla eğlenir
    Uzmanlaşmak için yeteneklerini tekrarlar (bisiklet, paten, yüzme vb.)
    Harfleri ve sayıları düzgün şekilde yazar     
    Dişleri düşmeye başlar
    Vücudu orantılı olarak gelişir   
    Görsel zorluklar gözükebilir
    Basit ve kompleks motor becerilerinde uyum vardır
    Bir insanı, vücudu ve kıyafetleriyle çizer

Sosyal Gelişim / Kişilik Gelişimi
Kendi cinsini seçer, kız-erkek etkileşimi azdır
Akran grupları şekillenir
Sorumluluk alır
Mutlu olmak ister
Hayali oyunlar oynar
Grup içinde ve yalnızken iyi oyun oynar
İyi iletişimde bulunur     
Öz kontrolü gelişir

• Bilişsel      Gelişim / Dil Gelişimi
      Kompleks cümleler kurar
      Problemleri çözer
      Gerçek ve hayali ayırt edebilir
      Uygulamalı alıştırmalar yaparak kavramları anlar
      Uzun süre dikkatini toplayabilir
      Dünya ile ilgili daha çok şey öğrenmek ister
      Yeteneklerinde farklılıklar gözükmeye başlar
      Diğerlerinin farkındadır ve karşılaştırma yapar
      İyi bir okuyucu olmaya başlar   

Duygusal Gelişim
Endişelenir
Duygu patlamaları yaşayabilir
Övgü bekler
Duygularını nasıl ifade edeceğini öğrenir
Empati kurar
Mizah duygusunda gelişme olur
Hassas olur, duyguları kolayca incinebilir